Grote verhuizingen in het centrum van Voorschoten

Door: Jan-Willem Sentrop

De gemeente wil één nieuwe huisvesting in Het Kruispunt voor een aantal culturele instellingen (bibliotheek, bioscoop, concertzaal). Het gaat om een keten van verhuizingen, die onderling sterk van elkaar afhankelijk zijn. Een aantal verkooptransacties moet het nodige kapitaal opleveren voor de realisatie van de verschillende plannen.

Ontwerp van de aanbouw van de dorpskerk in Voorschoten.
Ontwerp van de aanbouw van de dorpskerk in Voorschoten.

Keten van verhuizingen

Er staat een grote verhuisoperatie op stapel in het centrum van Voorschoten. Het gaat om een keten van verhuizingen, die onderling sterk van elkaar afhankelijk zijn. Een aantal verkooptransacties moet het nodige kapitaal opleveren voor de realisatie van de verschillende plannen. Het gaat om twee majeure operaties: de Protestantse gemeente te Voorschoten (PGV), behorend tot de Protestantse Kerk in Nederland, wil zich terugtrekken van de huidige drie plaatsen van samenkomst op één (de Dorpskerk en De Hoeksteen), de gemeente wil één nieuwe huisvesting voor een aantal culturele instellingen (bibliotheek, bioscoop, concertzaal) en wel in de huidige kerk Het Kruispunt. De huidige bibliotheek en het Cultureel Centrum (beide eigendom van de gemeente) zouden dan worden verkocht en het nieuwe cultuurcentrum zou door een private partij moeten worden ontwikkeld. Met de verkoop van Het Kruispunt zou de PGV het nodige kapitaal verkrijgen om het huidige kerkcentrum De Hoeksteen af te breken en te vervangen door grotere nieuwbouw. Daarmee zouden alle protestantse kerkleden uit Voorschoten in één gebouw huisvesting kunnen vinden voor hun diverse activiteiten. Het ziet er naar uit dat deze enorme verhuisoperatie inderdaad zal kunnen plaatsvinden. Centraal in deze plannen staat de verkoop van Het Kruispunt aan de Schoolstraat tegenover het raadhuis. Een projectontwikkelaar is momenteel bezig met het ontwikkelen van een plan, waarin de kerk (aangewezen als gemeentelijk monument) wordt omgebouwd tot een nieuw cultuurcentrum en waarbij aan de randen van het kerkperceel woningbouw zou plaatsvinden. Het kerkcentrum De Werf en de supermarkt van ALDI zouden moeten wijken om deze woningbouw mogelijk te maken. Als het nu in ontwikkeling zijnde plan van deze projectontwikkelaar voor de gemeente aanvaardbaar is (bestemmingsplan, welstandseisen) en financieel haalbaar is, kan Het Kruispunt van de PGV worden gekocht. Deze kan dan op haar beurt opdracht geven tot de bouw van het nieuwe vergrote kerkcentrum De Hoeksteen en  aanpassingen aan de Dorpskerk. De procedure voor de aanvraag van een Wabo-vergunning (omgevingsvergunning) hiervoor is in gang gezet. De Commissie Welstand, Cultureel erfgoed staat positief tegenover de nieuwbouw en de aanpassingen aan de Dorpskerk. Ook de Welstandscom-missie heeft er een positief advies over uitgebracht.

Het nieuwe gebouw De Hoeksteen

In januari 2017 hebben drie bijeenkomsten plaatsgevonden voor achtereenvolgens omwonenden, raadsleden en OGLV en kerkleden, waarin de plannen zijn gepresenteerd en toegelicht. De nieuwbouw wordt groter en hoger en komt op een iets andere plaats dan het huidige gebouw. Daardoor komt meer ruimte beschikbaar voor de kerkelijke activiteiten naast de wekelijkse diensten in de Dorpskerk zelf. De nieuwbouw komt los van en haaks op de kerk te staan, krijgt twee bouwlagen en wordt met een glazen pui met vier toegangs-deuren vanaf het plein met de oostelijke zijdeur van de Dorpskerk verbonden. Het kerkhof naast de kerk wordt iets vergroot door de omheining te laten aansluiten op de nieuwbouw.

De glazen pui van de nieuwbouw, uitgevoerd in dik veiligheidsglas, verwelkomt a.h.w. de gebruikers van het gebouw en sluit mooi aan op het iets ruimer wordende plein naast de kerk aan de Voorstraat. Bovendien heeft men op het plein vanaf twee plaatsen door het gebouw heen zicht op de begraafplaats. Het gebouw wordt energieneutraal gemaakt door op het dak geïntegreerde zonnecellen in dakpanstructuur te plaatsen. Tevens komt er op het platte dak sedum dat voor isolatie zorgt en CO2 uit de lucht haalt. De nieuwe plaatsing los van en haaks op de kerk zorgt ervoor dat de fraaie kerkramen aan de zuidzijde van buiten goed zichtbaar blijven. Met de aanmerkelijke vergroting van het nuttige vloeroppervlak en de vergaderzalen op de eerste verdieping wordt een toekomstbestendig gebouw tot stand gebracht dat voorziet in de ruimtebehoefte van de kerkelijke gemeente. Daarnaast zijn de nieuwe ruimtes in beperkte mate voor de verhuur aan plaatselijke organisaties beschikbaar. Het nieuwe multifunctionele vergadercentrum zal daardoor een duidelijke functie t.b.v. de gehele Voorschotense gemeenschap vervullen.

Aanpassingen aan de Dorpskerk

Ook de Dorpskerk zelf zal een aantal veranderingen ondergaan om het gebouw beter multifunctioneel te maken. Rekening moest worden gehouden met de ingewikkelde eigendomsverhoudingen en de monumentenstatus van de kerk. De kerktoren, die zo kenmerkend is voor het silhouet van Voorschoten, is eigendom van de gemeente Voorschoten (op beslissing van Lodewijk Napoleon) en aangewezen als Rijksmonument. De kerk en het kerkhof zijn eigendom van de PGV en een gemeentelijk monument. Een terugkerend probleem is de windhinder bij de hoofdingang van de kerk vanwege de overheersende westenwind. Bij sterke westenwind dringt deze door tot in de kerkruimte zelf en maakt de verwarming van de ruimte deels ongedaan. Dit probleem wil men ondervangen door in de beide zijmuren van de toren een doorgang te maken naar de ruimtes daarnaast, foyers waar nieuwe toiletten en garderobes zijn voorzien. Van daaruit gaat men dan vervolgens de kerk binnen. In de kerk worden twee eerder weggebroken balkons (aan weerszijden van het fraaie orgel uit 1720) teruggebracht. De vloer wordt uitgevlakt. Bij kerkdiensten zal een stoelopstelling in twee rijen met het gezicht naar elkaar, gescheiden door een vrij brede tussenruimte, worden gehanteerd (zoals bijv. bij Westminster Abbey) om de betrokkenheid op elkaar te vergroten (260-300 plaatsen). Bij gebruik van de kerk voor concerten kan de klassieke opstelling van rijen stoelen, gericht op het podium, worden gehanteerd (max. 400 plaatsen). In de toren worden op de eerste verdieping twee ruimtes aangepast, waarvan o.m. de wat oudere jeugd gebruik kan maken. De verwarmings-installatie moet worden verplaatst naar het zogeheten baarhuisje naast de kerk op de begraafplaats. De Dorpskerk verkeert thans in goede staat. In de periode 1997-2001 hebben eerst buiten, daarna binnen restauratiewerkzaamheden plaatsgevonden. In 2008 zijn nieuwe leien op het dak geplaatst. Na de voorgenomen nieuwbouw en verbouwing kan de PGV weer tientallen jaren vooruit.

Nadere informatie en afbeeldingen zijn te vinden op de website van de PGV.